148 ประเด็นปัญหาสำคัญและแนวทางการแก้ไขบัญชี สินทรัพย์ หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รายได้ และค่าใช้จ่าย

• รวมประเด็นผิดพลาดทางบัญชีที่พบบ่อยพร้อมแนวทางแก้ไขให้ถูกต้องก่อนกระทบงบการเงิน
• ครบทุกประเด็นปัญหาหมวดบัญชีสำคัญตั้งแต่สินทรัพย์ หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ รายได้ และค่าใช้จ่าย
• เรียนรู้วิธีตรวจจับ แก้ไข และป้องกันข้อผิดพลาดทางบัญชี ด้วยระบบเอกสารและการควบคุมที่ใช้ได้จริง

วิทยากรโดย ดร.ธีรเศรษฐ์ เมธจิรนนท์

หัวข้อสัมมนา

1. ประเด็นปัญหาและแนวทางแก้ไขข้อผิดพลาดของบัญชีหมวดสินทรัพย์
   1.1 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับเงินสด เงินฝากธนาคาร และลูกหนี้
      - ปัญหาเงินสดและเงินฝากธนาคารไม่ตรงกับยอดตามบัญชี
      - รายการรับ–จ่ายที่บันทึกซ้ำ ข้ามงวด หรือไม่มีเอกสารสนับสนุน
      - การจัดประเภทลูกหนี้การค้า ลูกหนี้อื่น เงินให้กู้ยืม และรายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกันผิดพลาด
   1.2 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับสินค้าคงเหลือ
      - สินค้าคงเหลือตามบัญชีมากกว่า-น้อยกว่าสินค้าที่มีอยู่จริง
      - สินค้าระหว่างทาง สินค้าฝากขาย และสินค้าที่เก็บไว้กับบุคคลภายนอก
      - การปันส่วนต้นทุนการผลิตและค่าใช้จ่ายการผลิตที่ไม่เหมาะสม
      - การตีราคาสินค้าคงเหลือ ณ วันสิ้นงวด และการประเมินมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ
      - การตั้งค่าเผื่อสินค้าล้าสมัย เสื่อมสภาพ เคลื่อนไหวช้า หรือขายต่ำกว่าทุน
      - การจำแนกอะไหล่สำรองระหว่างสินค้าคงเหลือกับที่ดิน อาคารและอุปกรณ์
      - แนวทางแก้ไขความแตกต่างจากการตรวจนับและผลกระทบต่อต้นทุนขาย   
      - การตีความประเด็นเรื่องอะไหล่สำรองระหว่าง Capital Spare Parts VS Critical Spare Parts
   1.3 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ อสังหาริมทรัพย์เพื่อการลงทุน และสินทรัพย์ไม่มีตัวตน
      - การบันทึกต้นทุนเริ่มแรกไม่ครบถ้วนหรือรวมรายการที่ไม่เข้าเงื่อนไขเป็นราคาทุน
      - การแยกต้นทุนที่เกิดขึ้นภายหลังระหว่างรายจ่ายฝ่ายทุนกับค่าใช้จ่ายประจำงวด
      - การบันทึกค่าซ่อมแซม การเปลี่ยนชิ้นส่วน และการปรับปรุงสินทรัพย์ไม่เหมาะสม
      - การกำหนดอายุการใช้ประโยชน์ มูลค่าคงเหลือ และวิธีคิดค่าเสื่อมราคาไม่เหมาะสม
      - การเปลี่ยนแปลงประมาณการค่าเสื่อมราคาและการบันทึกผลกระทบการเริ่มและหยุดคิดค่าเสื่อมราคาผิดช่วงเวลา
      - การเปลี่ยนวัตถุประสงค์การถือครองและการโอนระหว่างประเภทสินทรัพย์
      - การรับรู้ต้นทุนการพัฒนา โปรแกรม ระบบงาน และสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่ไม่เข้าเงื่อนไข
   1.4 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับการด้อยค่าของสินทรัพย์
      - การไม่ระบุข้อบ่งชี้การด้อยค่าของสินทรัพย์อย่างทันเวลา
      - การไม่รับรู้ผลขาดทุนจากการด้อยค่า หรือการกลับรายการด้อยค่าโดยไม่มีหลักฐานสนับสนุน
      - ผลกระทบของการด้อยค่าต่อค่าเสื่อมราคาและผลการดำเนินงานในงวดถัดไป
      - แนวทางจัดทำเอกสารประกอบการประเมินและการเปิดเผยข้อมูล
   1.5 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับต้นทุนการกู้ยืม
      - การรวมต้นทุนการกู้ยืมเป็นราคาทุนของสินทรัพย์ที่ไม่เข้าเงื่อนไข
      - การระบุสินทรัพย์ที่เข้าเงื่อนไขและช่วงเวลาที่เริ่มรวมต้นทุนการกู้ยืม
      - การคำนวณต้นทุนการกู้ยืมจากเงินกู้เฉพาะและเงินกู้ทั่วไป
      - การไม่หยุดพักการรวมต้นทุนการกู้ยืมในช่วงที่การพัฒนาสินทรัพย์หยุดชะงัก
      - การสิ้นสุดการรวมต้นทุนการกู้ยืมเป็นราคาทุนไม่ถูกต้อง
      - แนวทางแก้ไขต้นทุนการกู้ยืมที่บันทึกเป็นสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่ายผิดพลาด
   1.6 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับสินทรัพย์สิทธิการใช้จากสัญญาเช่า
      - การไม่ระบุว่าสัญญาหรือส่วนหนึ่งของสัญญาเป็นสัญญาเช่า
      - การไม่แยกองค์ประกอบที่เป็นสัญญาเช่าและบริการออกจากกัน
       - การกำหนดอายุสัญญาเช่า อัตราคิดลด และทางเลือกในการต่ออายุไม่เหมาะสม
      - การไม่ปรับมูลค่าสินทรัพย์สิทธิการใช้เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสัญญาเช่า

2. ประเด็นปัญหาและแนวทางแก้ไขข้อผิดพลาดของบัญชีหมวดหนี้สิน
   2.1 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับเจ้าหนี้ ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย และหนี้สินจากการดำเนินงาน
      - การไม่บันทึกเจ้าหนี้และค่าใช้จ่ายค้างจ่ายให้ครบถ้วน ณ วันสิ้นงวด
      - การบันทึกเจ้าหนี้หรือค่าใช้จ่ายซ้ำจากเอกสารที่ได้รับล่าช้า
      - การตัดเจ้าหนี้โดยไม่มีหลักฐานว่าภาระผูกพันสิ้นสุดลง
      - การจัดประเภทเจ้าหนี้การค้า เจ้าหนี้อื่น เงินรับล่วงหน้า และหนี้สินตามสัญญาผิดพลาด
      - การประมาณค่าใช้จ่ายค้างจ่ายโดยไม่มีข้อมูลสนับสนุนหรือไม่กลับรายการประมาณการเดิม
   2.2 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับเงินกู้ยืมและหนี้สินทางการเงิน
      - การจัดประเภทหนี้สินหมุนเวียนและไม่หมุนเวียนไม่ถูกต้อง
      - การไม่พิจารณาเงื่อนไขสัญญาเงินกู้และการผิดเงื่อนไขทางการเงิน
      - การบันทึกเงินต้น ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และต้นทุนการทำรายการไม่เหมาะสม
      - การไม่รับรู้หรือยกเลิกหนี้สินเมื่อมีการปรับโครงสร้างหนี้
      - การแสดงรายการหนี้สินหักกลบกับสินทรัพย์โดยไม่มีสิทธิตามเงื่อนไข
   2.3 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับประมาณการหนี้สิน หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น และสินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น
      - การแยกระหว่างเจ้าหนี้ ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย และประมาณการหนี้สิน
      - การไม่ตั้งประมาณการแม้มีภาระผูกพันและมีความเป็นไปได้ที่ทรัพยากรจะไหลออก
      - การประมาณจำนวนเงินและระยะเวลาของภาระผูกพันไม่เหมาะสม
      - การไม่ทบทวนหรือปรับปรุงประมาณการหนี้สิน ณ วันสิ้นงวด
      - แนวทางแก้ไขและการจัดทำข้อมูลสนับสนุนการใช้ดุลยพินิจ
   2.4 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับผลประโยชน์ของพนักงาน
      - การไม่รับรู้ภาระผูกพันผลประโยชน์พนักงานอย่างครบถ้วน
      - การเปลี่ยนแปลงประมาณการหรือสมมติฐานที่มีผลต่อภาระผูกพัน
      - การบันทึกต้นทุนบริการ ดอกเบี้ยสุทธิ และการวัดมูลค่าใหม่ผิดประเภท
      - การไม่ปรับปรุงภาระผูกพันเมื่อมีการแก้ไขหรือลดโครงการ
      - แนวทางแก้ไขและผลกระทบต่องบกำไรขาดทุน กำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น และหนี้สิน

3. ประเด็นปัญหาและแนวทางแก้ไขข้อผิดพลาดของบัญชีหมวดส่วนของผู้ถือหุ้น
   3.1 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับการจำแนกรายการระหว่างส่วนของเจ้าของ หนี้สิน และผลการดำเนินงาน
      - การแยกรายการที่ต้องรับรู้ในกำไรขาดทุน กำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น และส่วนของเจ้าของ
      - การโอนรายการระหว่างองค์ประกอบของส่วนของเจ้าของไม่ถูกต้อง
   3.2 ประเด็นปัญหาเกี่ยวกับผลกระทบจากข้อผิดพลาดงวดก่อน
      - การปรับปรุงข้อผิดพลาดงวดก่อนผ่านกำไรสะสมต้นงวด
      - การปรับข้อมูลเปรียบเทียบและยอดคงเหลือต้นงวด
      - การไม่ปรับกำไรสะสมเมื่อพบข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญ
      - ผลกระทบต่อเงินปันผลและส่วนของเจ้าของ
      - การแยกระหว่างสำรองตามกฎหมาย สำรองตามข้อผูกพัน และสำรองตามนโยบายกิจการ
      - การบันทึกเงินปันผลก่อนเกิดภาระผูกพัน

4. ประเด็นปัญหาและแนวทางแก้ไขข้อผิดพลาดของบัญชีหมวดรายได้
   4.1 การระบุและจัดประเภทรายได้
      - การแยกรายได้จากการดำเนินงานหลัก รายได้อื่น และกำไรจากรายการอื่น
      - การรับรู้เงินรับล่วงหน้าเป็นรายได้ก่อนกิจการปฏิบัติตามภาระที่กำหนด
      - การไม่รับรู้รายได้ทั้งที่ได้ส่งมอบสินค้าหรือบริการแล้ว
      - การรับรู้รายได้ผิดรอบระยะเวลาบัญชีและปัญหา Cut-off
      - การบันทึกรายได้สุทธิหรือรายได้รวมไม่เหมาะสม
   4.2 การวิเคราะห์สัญญาและการรับรู้รายได้
      - การไม่ระบุสัญญาและภาระที่ต้องปฏิบัติอย่างครบถ้วน
      - การรวมสัญญาหรือแยกสัญญาไม่เหมาะสม
      - การจัดสรรราคาของรายการให้แต่ละภาระที่ต้องปฏิบัติผิดพลาด
      - การรับรู้รายได้ ณ เวลาใดเวลาหนึ่งหรือรับรู้ตลอดช่วงเวลาไม่ถูกต้อง
      - การเปลี่ยนแปลงสัญญาและผลกระทบต่อการรับรู้รายได้
   4.3 สิ่งตอบแทนผันแปรและประมาณการรายได้
      - ส่วนลด เงินคืน โบนัส ค่าปรับ และสิ่งตอบแทนผันแปร
      - การประมาณรายได้โดยไม่มีข้อจำกัดหรือข้อมูลสนับสนุนเพียงพอ
      - การไม่ทบทวนประมาณการรายได้เมื่อข้อเท็จจริงเปลี่ยนแปลง
   4.4 ตัวการ ตัวแทน และรายการผ่านบัญชี
      - การประเมินผิดว่ากิจการเป็นตัวการหรือตัวแทน
      - การรับรู้รายได้แบบยอดรวมแทนยอดสุทธิ หรือยอดสุทธิแทนยอดรวม
      - การพิจารณาการควบคุมสินค้าหรือบริการก่อนโอนให้ลูกค้า
      - ผลกระทบต่อรายได้ ต้นทุนขาย กำไรขั้นต้น และอัตราส่วนทางการเงิน
   4.5 โปรแกรมสิทธิพิเศษ การคืนสินค้า และการรับประกัน
      - การไม่แยกรายได้สำหรับคะแนนสะสมหรือสิทธิพิเศษของลูกค้า
      - การประมาณอัตราการใช้สิทธิและการหมดอายุของคะแนนไม่เหมาะสม
      - การไม่รับรู้หนี้สินจากสิทธิคืนสินค้าและสินทรัพย์จากสินค้าที่คาดว่าจะได้รับคืน
      - การแยกการรับประกันคุณภาพกับการรับประกันที่เป็นบริการเพิ่มเติม
      - แนวทางแก้ไขและการทบทวนประมาณการ ณ วันสิ้นงวด

5. ประเด็นปัญหาและแนวทางแก้ไขข้อผิดพลาดของบัญชีหมวดค่าใช้จ่าย
   5.1 การรับรู้ค่าใช้จ่ายตามเกณฑ์คงค้างและการตัดรอบบัญชี
      - การบันทึกค่าใช้จ่ายก่อนเกิดภาระผูกพันหรือก่อนรับสินค้าและบริการ
      - การกลับรายการค่าใช้จ่ายค้างจ่ายและค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าผิดพลาด
      - แนวทางตรวจสอบความครบถ้วนและการจัดทำ Cut-off Test
   5.2 การแยกระหว่างสินทรัพย์และค่าใช้จ่าย
      - การบันทึกต้นทุนก่อนดำเนินงาน ต้นทุนพัฒนา และต้นทุนระบบงานที่ไม่เข้าเงื่อนไขเป็นสินทรัพย์
      - การเลื่อนรับรู้ค่าใช้จ่ายเพื่อปรับผลการดำเนินงาน
      - แนวทางแก้ไขและผลกระทบต่อกำไร สินทรัพย์ และค่าเสื่อมราคาหรือค่าตัดจำหน่าย
   5.3 การประมาณการและการปันส่วนค่าใช้จ่าย
      - การปันส่วนค่าใช้จ่ายระหว่างต้นทุนขาย ค่าใช้จ่ายในการขาย และค่าใช้จ่ายในการบริหาร
      - การปันส่วนค่าใช้จ่ายร่วมระหว่างหน่วยงาน โครงการ หรือผลิตภัณฑ์
   5.4 ค่าใช้จ่ายที่เป็นเงินตราต่างประเทศ
      - การใช้อัตราแลกเปลี่ยนไม่ตรงกับวันที่เกิดรายการ
      - การไม่แปลงค่ารายการที่เป็นตัวเงิน ณ วันสิ้นงวด
      - การบันทึกผลต่างจากอัตราแลกเปลี่ยนผิดหมวดหรือผิดงวด
      - การแยกผลต่างจากอัตราแลกเปลี่ยนที่รับรู้ในกำไรขาดทุนและรายการที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์

6. นโยบายการบัญชี การเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชี และข้อผิดพลาดตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 8  
   6.1 การเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชี 
   6.2 การเปลี่ยนแปลงประมาณการทางบัญชี
   6.3 การแก้ไขข้อผิดพลาด
      - การคำนวณผิดพลาด
      - ข้อผิดพลาดจากการใช้นโยบายการบัญชี
      - การมองข้ามหรือการตีความข้อเท็จจริงผิดพลาด 
      - การทุจริต

7. กรณีศึกษาผลกระทบต่อเนื่องจากการบันทึกบัญชีผิดพลาด 
   - การบันทึกบัญชีผิดพลาดจะส่งผลกระทบกับรายงานทางการเงินอย่างไร

8. การวางระบบบัญชี ระบบเอกสารและรายงานทางการเงินเพื่อป้องกันข้อผิดพลาด